Jemen: Houthi-zomerkampen als verplichte doorgang naar het front

Activiteiten onder educatieve en recreatieve dekmantel voor meisjes en jongens vanaf vijf jaar

In een hoek van het schoolplein van een openbare school in Sana’a staat een vrouw in zwarte kleding. Ooit zag zij haar zoon hier in de ochtendrij staan.

Vandaag keert zij terug naar dezelfde plek, niet als moeder, maar als schoonmaakster die probeert haar leven overeind te houden. Zwijgend dweilt zij de vloer, alsof zij tegen de stenen van het plein fluistert: “Ik had hier een zoon. Hij vertrok als kind en kwam terug als een lichaam.”

De moeder ziet het gezicht van haar zoon terug in de rijen kinderen terwijl zij liederen en leuzen hoort die vroeger onbekend waren. In stilte beseft zij dat velen van deze kinderen hetzelfde lot kunnen ondergaan, maar zij zegt niets.

Twee jaar geleden verloor Umm Amer haar enige zoon. Hij was zeventien jaar oud.

Hij kwam terug als levenloos lichaam, zijn foto boven op de kist geplaatst. Tegen haar werd gezegd: “Juich, want hij heeft het martelaarschap bereikt.”

De vrouw vertelt hoe haar zoon langzaam veranderde nadat hij zich had aangesloten bij het zomerkamp. Hij werd stiller en soms agressiever. Hij riep leuzen en herhaalde woorden over “jihad” en “overwinning”, alsof dat zijn enige weg was. Zij begreep niet wat er gebeurde, maar zag in zijn ogen een blik die hem steeds verder van haar verwijderde.

Vandaag verbergt zij enkel haar tranen terwijl zij blijft schoonmaken in een baan die zij kreeg als “moeder van een martelaar”, om haar drie dochters te onderhouden nadat zij haar enige kostwinner verloor.

Van zomerkamp naar mobilisatieapparaat

De Houthi-zomerkampen ontstonden niet pas na de overname van Sana’a in 2014. Zij maken deel uit van een historisch traject dat samenhangt met het ontstaan van de beweging zelf.

Hun oorsprong gaat terug naar begin jaren negentig, vooral naar 1991, toen de groep binnen het kader van de zogenoemde “Gelovige Jeugd” jeugdactiviteiten en seizoenskampen organiseerde in de provincie Saada. Het doel was hun ideologische discours over te brengen via lessen en zomerkampen. Deze activiteiten vormden een van de eerste instrumenten voor het opbouwen van een sociale en organisatorische basis.

Met het uitbreken van de Saada-oorlogen vanaf 2004 veranderden deze activiteiten ingrijpend. Ze beperkten zich niet langer tot religieuze of educatieve aspecten, maar werden middelen voor mobilisatie en rekrutering.

Vanaf 2008 begon de groep haar activiteiten buiten Saada uit te breiden door digitale materialen via SD-kaarten en USB-sticks te verspreiden. Deze bevatten lezingen en lessen van Hussein al-Houthi, de oprichter van de beweging.

Na de gebeurtenissen van 2011 breidden de kampen zich verder uit naar andere provincies. Na de overname van Sana’a in 2014 veranderden de zomerkampen van beperkte activiteiten in een officieel staatsprogramma, beheerd via ministeries en centrale commissies.

Een veiligheidsbron verklaarde tegenover Asharq Al-Awsat dat de groep deze kampen gebruikt om jongeren ideologisch te beïnvloeden en sommigen uiteindelijk richting de frontlinies te sturen.

Soorten zomerkampen

Volgens bronnen worden de kampen verdeeld in drie categorieën:

• Gesloten kampen
• Modelkampen
• Open kampen

De gesloten kampen functioneren als militaire en ideologische trainingscentra. Deelnemers worden voorbereid op deelname aan gevechten en beschouwd als reservestrijders. Hun telefoons worden afgenomen en zij worden overgebracht naar trainingslocaties.

De deelnemers leren omgaan met lichte en middelzware wapens, RPG’s, mortieren en camouflage.

De modelkampen richten zich op oudere en uitblinkende leerlingen. Zij krijgen intensieve ideologische lessen van hoge Houthi-functionarissen en bekijken propagandafilms over “jihad”, Hezbollah en de Iraanse Revolutionaire Garde.

De open kampen richten zich op kinderen tussen vijf en tien jaar oud. Voor buitenstaanders lijken zij koranscholen of gewone zomeractiviteiten, maar kinderen leren er loyaliteitseden afleggen, Houthi-leuzen herhalen en gehoorzaamheid aan de leider van de beweging.

Ook meisjes worden betrokken. Er bestaan speciale centra voor vrouwen onder toezicht van de “Algemene Culturele Vrouwenautoriteit”, waar intensieve religieuze en ideologische programma’s worden gegeven.

Versterking van de “samenzweringstheorie”

De Houthi’s presenteren de zomerkampen als bescherming tegen “samenzweringen” die gericht zouden zijn tegen religie en vaderland. Zij beschrijven de kampen als een manier om “korancultuur” te verspreiden en een generatie op te bouwen die ideologisch voorbereid is op confrontatie.

Daarnaast gebruiken de organisatoren materiële en sociale stimulansen, zoals maaltijden, uitstapjes en activiteiten, om zoveel mogelijk kinderen aan te trekken.

Volgens teksten van Hussein al-Houthi is het doel van deze lessen het verdiepen van geloof en overtuiging op een manier die jongeren motiveert om te vechten tegen “de vijanden”.

Onderwijs buiten het officiële curriculum

Voor het seizoen van 2026 verspreidden de Houthi’s luxe gedrukte lesmaterialen voor hun zomerkampen. Opvallend is dat deze boeken geen verwijzing bevatten naar de Republiek Jemen of het ministerie van Onderwijs, maar enkel de titel dragen: “Qur’anische Mars – Algemene Administratie van Zomercursussen”.

Ook de namen van de centra dragen ideologische symboliek, zoals “Al-Hadi”, “Al-Hussein” en namen van gesneuvelde Houthi-leiders.

Administratieve structuur met ministerieel karakter

De zomerkampen worden georganiseerd via een uitgebreid administratief netwerk onder leiding van de ministeries van Onderwijs en Jeugd, naast de algemene mobilisatie-instantie en het ministerie van Religieuze Zaken.

Andere ministeries beheren specifieke programma’s:

• Binnenlandse Zaken: “Bewuste jeugd, veilige samenleving”
• Landbouw: “Het Groene Leger”
• Gezondheid: “Gezondheidsambassadeurs”
• Communicatie: “Bewustzijn in het tijdperk van communicatie”
• Technisch Onderwijs: “Mijn beroep, mijn toekomst”

De media spelen eveneens een belangrijke rol door promotiecampagnes en verslaggeving over de activiteiten.

Het keerpunt van 2026

Volgens ouders, leraren en leerlingen markeert 2026 een beslissend keerpunt: deelname aan de zomerkampen is in de praktijk niet langer vrijwillig.

Scholen koppelen studieresultaten en toelating tot het nieuwe schooljaar aan deelname aan de kampen. Sommige leerlingen moeten een deelnamecertificaat tonen om zich opnieuw te kunnen inschrijven.

In WhatsApp-berichten van scholen wordt ouders meegedeeld dat registratie zonder certificaat van het zomerkamp mogelijk geweigerd wordt.

Sommige scholen zouden gezakte leerlingen extra punten aanbieden wanneer zij deelnemen aan de kampen.

Dalende deelname en kritiek

Volgens leraren probeert de groep deze drukmaatregelen op te leggen uit vrees voor afnemende deelname. Veel families kennen inmiddels de gevolgen van deze kampen.

De Jemenitische Lerarenvakbond waarschuwde dat de zomerkampen zijn veranderd in georganiseerde instrumenten voor sektarische indoctrinatie en rekrutering van kinderen en jongeren.

Verwaarloosde scholen en bloeiende zomerkampen

Hoewel de Houthi’s de kampen presenteren als ondersteuning van het onderwijs, wijzen veel leraren erop dat officiële scholen ondertussen zwaar verwaarloosd worden.

Duizenden scholen kampen met een gebrek aan leraren, salarissen en basisvoorzieningen, terwijl de zomerkampen overvloedig gefinancierd worden.

Volgens critici toont dit contrast dat het doel niet het verbeteren van onderwijs is, maar het vormen van een generatie die voorbereid wordt op ideologische mobilisatie en vroege militarisering.