Geheime gevangenissen in Jemen: een systematische mensenrechtencrisis zonder uitzondering

In meer dan tien jaar van conflict in Jemen is het dossier van geheime gevangenissen, willekeurige detenties en verdwijningen een van de meest schrijnende humanitaire thema’s geworden waarop internationale mensenrechtenorganisaties en de Verenigde Naties herhaaldelijk hebben gewezen. Deze schendingen worden gepleegd door vrijwel alle betrokken strijdende partijen, waaronder de Houthi’s, door de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) en Saoedi-Arabië gesteunde milities, de Zuidelijke Overgangsraad (STC), partij Islah, troepen verbonden aan Tarik Saleh, leden van de Gouvernementele Legerstructuren van de internationaal erkende regering, en lokale strijdkrachten in diverse provincies — inclusief Mareb, de westkust, Hadramaut en Al Mahrah.

Onderzoek van diverse mensenrechtenorganisaties laat zien dat de Houthi-milities in Noord-Jemen honderden, mogelijk duizenden burgers hebben vastgehouden in officiële en geheime gevangenissen verspreid over meerdere provincies. In hun verslag worden meer dan 2.600 gevallen van gedwongen verdwijning gedocumenteerd, inclusief vrouwen en kinderen, gepleegd door Houthi‑detentiecentra onder controle van hun veiligheids- en inlichtingendiensten. (Yemen Monitor) (yemenmonitor.com)

Amnesty International heeft in recente rapporten vastgesteld dat gevangenen vaak worden onderworpen aan foltering, weigering van toegang tot familie of juridische vertegenwoordiging, en langdurige detentie zonder aanklacht of proces, waarbij sommige mensen meer dan een jaar vastzitten in geïmproviseerde detentiecentra of woningen die als gevangenissen worden gebruikt. (Amnesty International) (amnesty.org.uk)

De Verenigde Naties hebben herhaaldelijk opgeroepen tot de onmiddellijke vrijlating van VN‑personeel dat door de Houthi’s wordt vastgehouden. Onlangs verklaarde de secretaris‑generaal dat 59 Jemenitische VN‑medewerkers al jarenlang zonder rechtsgang incommunicado worden vastgehouden, wat een schending van het internationaal recht vormt. (Reuters / AP) (reuters.com)

In het zuidelijke deel van Jemen waren er door de VAE gesteunde strijdkrachten betrokken bij het opzetten en exploiteren van geheime detentiecentra, vooral in en rond Aden, Hadramaut en het zuidelijke kustgebied. In eerdere rapporten waarschuwde Amnesty International dat deze vangplaatsen werden gebruikt voor willekeurige detentie, gedwongen verdwijning en foltering, en dat lokale milities, waaronder de zogenoemde Security Belt Forces en andere door de VAE getrainde eenheden, hierbij betrokken waren, sommige opererend buiten de bevelsketen van de Jemenitische overheid. (Amnesty International / Reuters) (euronews.com)

Materiaal van mensenrechtengroepen concludeert dat ook milities gelieerd aan de Zuidelijke Overgangsraad (STC) en andere gewapende groepen detentiecentra beheerden waar gevangenen onder erbarmelijke omstandigheden werden vastgehouden. Dergelijke praktijken maakten deel uit van dreiging en onderdrukking van oppositie en lokale burgers in het zuiden van het land. (Mwatana Human Rights) (mwatana.org)

Daarnaast hebben organisaties zoals Mwatana for Human Rights honderden gevallen gedocumenteerd van willekeurige detenties, gedwongen verdwijningen en foltering door meerdere partijen sinds 2016, met honderden slachtoffers van marteling en tientallen doden in deze onofficiële gevangenissen. Deze documentatie benadrukt dat schendingen niet beperkt zijn tot één partij maar een brede systemische praktijk zijn geworden in het conflict. (Mwatana) (trtworld.com)

Het conflict heeft geleid tot continue rapporten dat gevangenen worden gebruikt als politiek pressiemiddel, en dat detentie vaak plaatsvindt zonder toegang tot rechtsmiddelen of transparantie. Amnesty‑rapporten uit het verleden tonen aan dat zelfs wanneer juridische instanties bevelen tot vrijlating uitvaardigden, deze door de feitelijke machthebbers genegeerd werden. (Amnesty International) (amnesty.org.uk)

In provincies zoals Mareb zijn gevallen gedocumenteerd waarin gevangenen lange tijd vastzaten in detentiecentra van de veiligheidsdiensten zonder contact met familie of juridische vertegenwoordiging, wat leidde tot sterfgevallen en ernstige schendingen van basisrechten. (Mensenrechtenrapporten) (trtworld.com)

Hoewel er minder directe documentatie is over specifieke geheime gevangenissen in Al Mahrah, waarschuwen mensenrechtenwaarnemers dat het ontbreken van effectieve wettelijke waarborgen in geheel Jemen het risico vergroot dat dergelijke praktijken ook daar kunnen plaatsvinden zonder transparantie of bescherming van de rechten van individuen. (Internationale mensenrechtenstandaarden) (statewatch.org)

De menselijke tol van deze ongereguleerde detentiepraktijken is enorm. Families worden in het onzekere gelaten over de verblijfplaats van hun dierbaren, er ontstaan wijdverspreide angsten en gemeenschappen worden geschokt door de voortdurende bedreiging van willekeurige arrestaties, wat op zijn beurt bijdraagt aan grootschalige interne ontheemding. Veel Jemenitische vluchtelingen hebben het land verlaten omdat er geen enkele plaats in Jemen als veilig kan worden beschouwd, en velen hebben asiel gezocht in buurlanden en Europa vanwege de voortdurende gevaren van detentie en geweld. (Amnesty International) (amnesty.org)

Internationaal recht stelt dat geheime detentie en gedwongen verdwijning verboden zijn onder mensenrechtenverdragen en dat staten en gewapende partijen verplicht zijn om transparantie, due process en bescherming van gevangenen te waarborgen. (VN‑standaarden en internationale mensenrechtenverdragen) (statewatch.org)

De situatie in Jemen toont daarmee een collectieve verantwoordelijkheid van meerdere actoren, waaronder de Houthi’s, door de VAE en Saoedi-Arabië gesteunde milities, de Zuidelijke Overgangsraad, politieke fracties zoals partij Islah, strijdkrachten verbonden aan Tarik Saleh, en elementen binnen de internationaal erkende regering, om diepgaande en onafhankelijke onderzoeken naar deze detentiepraktijken te ondersteunen en de verantwoordelijken ter verantwoording te roepen.

Please follow and like us: